Voorverkoop: De magie van de Rhône

Op maandagochtend 19 mei landen we op de luchthaven van Lyon St. Exupéry. We hebben alleen handbagage, dus in een mum van tijd zitten we in onze huurauto op weg naar onze eerste stop: Côte-Rôtie. Daar aangekomen, lopen we eerst naar de bakker in Ampuis voor een broodje. In het dorp zit een leuke eettent, Le Bistrot à Vin de Serine, maar helaas is die op maandag gesloten. Met onze baguette in de hand slenteren we wat door de wijngaard. Het is prachtig weer, dus nemen we meteen wat filmpjes op en maken foto’s van die indrukwekkend steile wijngaarden. Vervolgens stappen we in de auto naar Domaine Rostaing. Traditietrouw zijn we – met de beste intenties – vijf minuten te vroeg, maar het blijft iets wat de gemiddelde Fransman toch enigszins overrompelt. We maken het goed met een stuk oude kaas, uit Haarlem meegenomen. Nog zo’n traditie…

Pierre Rostaing praat ons bij over het jaar 2023. Door veel regen in de lente, met name in de maanden april, mei en begin juni, was er veel meeldauw, die direct naar de trossen ging. Gelukkig volgde hierop een zonnige periode, met hoge temperaturen midden-augustus. Pierre vertelt dat met name de jonge aanplant flink van de meeldauw te lijden heeft gehad. In totaal verloor Pierre 25% van de gebruikelijke productie. Maar precies op het moment dat het nodig is, valt er eind augustus de nodige regen en komt de rijping weer op gang. Pierre: “De suiker in de druiven nam niet heel erg toe, maar de fenolen begonnen goed rijp te worden en hetzelfde gold voor de zuren. Meer in het zuiden viel er rond 18 september heel veel regen, maar bij ons beperkte dat zich tot enkele buien. Hierdoor was er geen haast met het oogsten en profiteerden we nog even van het goede weer dat na deze regen kwam. We konden hierdoor met perfecte rijpheid alle percelen oogsten. 2023 is een jaar met een zeer mooie terroirexpressie en we hebben echt een mooi puur syrahfruit. Hoewel misschien wat minder krachtig dan 2020 en 2022, heeft het jaar juist veel finesse en alsnog mooi rijp fruit en een goede structuur. Een jaar waar we zelf veel van houden, met ook niet te veel alcohol, zoals in recente jaren”. En het moet gezegd – hoewel we tijdens het eerste bezoek nog geen compleet gevoel bij het jaar hebben – de wijnen zijn prachtig; met heerlijk rijp fruit, een prachtige complexiteit en zeer harmonisch. Ze zijn krachtiger dan we op voorhand dachten. Natuurlijk springen de grote cru’s er uit, maar ook de Ampodium is van bijzonder hoog niveau. We zijn benieuwd wat de andere bezoeken ons gaan brengen. Voordat we vertrekken, proeven we naar goed gebruik nog wat oudere oogstjaren, waaronder een 2018 en 2010 La Landonne, die ons prachtig de verschillende ontwikkelingsfasen laten zien van deze topwijn. Hoewel deze jong ook al heerlijk is, merken we wel weer dat geduld wordt beloond.

Het is hoog tijd om door te rijden naar Domaine Georges Vernay, waar we een afspraak hebben met Christine en haar dochter Emma. Beide dames barsten van de energie. Soms krijg je het gevoel dat er twee kapiteins op een schip zijn, maar er is een duidelijke rolverdeling met Emma in de wijngaard en Christine in de kelder. De laatste is voorlopig duidelijk nog la patronne. Tijdens ons bezoek laat ze Emma alles vertellen over de oogst, waarbij ze hier en daar aanvult of nuanceert. Ondanks de kleine oogsten van 2024 en 2025 is het bezoek hier zoals altijd vrolijk. Niet in de laatste plaats door de kwaliteit van de wijnen, want daar worden ook wij vrolijk van. Alles wat we hier proeven is weer prachtig zuiver en opvallend elegant. En dit geldt voor zowel wit als rood. Het blijft bijzonder hoe ze bij Vernay zoveel verfijning en structuur uit de viognierdruif weten te halen. Bovendien zijn het wijnen met een opvallend bewaarpotentieel. Niet voor niets behoort Vernay al vele jaren tot de absolute top van de appellation en dit wordt tijdens de proeverij nog eens bevestigd. Sinds Christine sinds 1996 de scepter zwaait op het domein, wordt er in de wijngaarden biologisch gewerkt en met de komst van dochter Emma is de transitie gemaakt naar biodynamisch. Dit vraagt om veel uren in wijngaard, zeker tijdens perioden van neerslag in het groeiseizoen, zoals die er in 2023 en 2024 veelvuldig waren. Vanwege de aard van de percelen, die zeer steil zijn en aangelegd op kleine terrassen, is dit allemaal handwerk. Christine vertelt dat het tegenwoordig – net als vroeger, toen alles ook handwerk was – heel ingewikkeld is om aan personeel te komen. Maar toch blijven moeder en dochter volledig achter hun biodynamische aanpak staan; ze zien dat de kwaliteit verbetert en dat de wijngaard gezonder en sterker wordt. Toch moest er in 2023 en 2024 gestreden worden tegen de meeldauw. Emma: “Hoewel viognier niet heel gevoelig is voor meeldauw, hadden we er in 2024 toch last van. Zeker ook met de syrah. Daarnaast hadden we last van coulure (een slechte vruchtzetting door regen). Uiteindelijk konden we maar 20 hectoliter per hectare oogsten. Wat dat betreft was 2023 ons met 35 hectoliter beter gezind. Gelukkig was de kwaliteit wel heel goed.” Zoals zo vaak de laatste jaren praten we door over het veranderende klimaat, dat zich laat kenmerken door meer droogte, maar tegelijkertijd hevigere buien en de algemene opwarming. Christine vertelt dat door de opwarming de zuurgraad iets is gezakt, maar de pH nauwelijks is gestegen. Bovendien hebben ze bij Vernay de opvoedingen iets aangepast de laatste jaren; iets minder barriques en wat meer grotere vaten. De wijnen behouden hierdoor meer frisheid. Na het proeven van de laatste oogstjaren komen er zoals altijd ook ouder wit en ouder rood in onze proefglazen. Aan ons om te raden hoe oud deze wijnen zijn. Uit ervaring weten we inmiddels dat de wijnen altijd een paar jaar jonger zijn dan we dachten.

Na onze afspraak bij Vernay rijden we een klein stukje door naar het zuiden, waar vader André en dochter Marie al op ons wachten. Marie Perret en Emma zijn generatiegenoten en vriendinnen, maar bij de familie Perret is de transitie van het bedrijf al in de volgende fase. André heeft het domein vorig jaar formeel aan zijn dochter overgedaan. Het is dan ook Marie die ons meeneemt langs alle vaten, de wijnen laat proeven en ons alle achtergronden geeft. Marie vertelt dat zij in 2024 niet veel last van meeldauw hadden, maar wel van een slechte bloei, waardoor de oogst alsnog wat kleiner uitviel. Uiteindelijk kwam dat goed uit, want hierdoor kwamen de druiven makkelijker en bijtijds tot hun ideale rijpheid. Half september werd de oogst van de viognier bedreigd door de regen, maar nu had de familie Perret alle witte druiven gelukkig precies op tijd en onder perfecte omstandigheden binnen. Ondanks dat viognier nooit een hoge zuurgraad heeft, is die fractioneel hoger dan in 2023, wat de wijnen net wat extra draagkracht geeft. Ook de rode wijnen uit 2023 proeven uitstekend. Ze zijn nog niet geassembleerd, dus proeven we steeds van verschillende vaten om een goede indruk te krijgen. 2023 was een warm jaar met een hittegolf in de tweede helft van augustus. Er moest dus goed geselecteerd worden om de door de zon aangetaste druiven weg te knippen. In de vinificatie werd zorgvuldig gezocht naar het juiste evenwicht, om de wijnen goed verteerbaar te houden, met aantrekkelijk spicy fruit. Met de ervaring van André en het talent van Marie, stijgt de kwaliteit van de wijnen hier naar ongekende hoogte. Zoals altijd proeven we na afloop met elkaar nog wat oudere wijnen. Wat een mooie traditie is dat toch in de Rhône. Iets wat in andere streken niet vaak meer gebeurt. Het voelt altijd weer als een bedankje voor de lange en mooie samenwerking. Het is nu wel hoog tijd om door te rijden naar ons appartementje in Tain l’Hermitage. We eten die avond in de bistro van Maison Chabran in Pont de l’Isère, waar we plaats nemen op het terras en genieten van de goede keuken. Ook de wijnkaart biedt veel moois. Natuurlijk drinken we lokaal, waaronder de condrieu van Jamet.

e volgende ochtend liggen de wijngaarden van Saint-Joseph, waarop we vanuit ons appartement aan de Rhône een mooi uitzicht hebben, in nevelen gehuld. Het miezert buiten. Maar hups, jas aan en snel wat vers brood, spek, eieren en koffiecupjes halen. We hebben er deze ochtend weer extra zin in, want we gaan naar Chave! En dat is toch echt een jaarlijks hoogtepunt. Zoals altijd is onze reis geheel gepland rondom de beschikbaarheid in de agenda van Jean-Louis. De man is extreem druk, maar als je op bezoek komt, neemt hij de tijd voor je. We ontmoeten elkaar op de binnenplaats achter de roestige voordeur aan de doorgaande weg in Mauves. Niets, maar dan ook niets straalt hier grandeur uit. Die bevindt zich onder de grond en dat is precies waar we heen gaan. Gewapend met Zaltoglas in de hand dalen we samen met Jean-Louis af en stoppen in de eerste kelder. Hier rijpt de witte wijn. Bij Chave proef je altijd eerst het laatste oogstjaar dat nog op vat ligt, ongeassembleerd. Op Hermitage bezit de familie Chave zo’n veertien hectare wijngaard, verdeeld over negen climats, verspreid gelegen over de mythische heuvel. Ieder deel heeft heel duidelijk een eigen expressie. Het proeven van de losse climats is een ontdekkingsreis op zich. Met een zo breed mogelijke selectie van vaten maakt Chave later één unieke masterblend, waarvan de som van de delen beter, mooier en harmonieuzer is dan ieder vat, of ieder climat op zichzelf. Bij Chave geloven ze al eeuwen in het assembleren. Tijdens het proeven beantwoordt Jean-Louis geduldig alle vragen en licht hij dingen toe. Zo vertelt hij ons dat de witte marsanne en roussanne hier kalkrijke klei nodig hebben. Het graniet is te warm. Daarom zijn de witte hermitages, afkomstig van de juiste bodems, ook zoveel interessanter dan witte saint-joseph; daar is geen kalkrijke klei. Op delen van Hermitage wel, zoals in het climat Les Rocoules. Les Bessards daarentegen is puur graniet, een waanzinnig terroir voor krachtige syrah. Wit moet met perfecte rijpheid worden geplukt. Het oogstmoment luister nauw. Bij rood is dat anders, daar kan je langer op wachten. 2023 was voor wit juist daarom een uitdaging. Eind augustus was er een hittegolf en dat blokkeerde de rijping. De vraag was of de druiven al rijp waren en geoogst konden worden. Uiteindelijk kwam het ideale moment. Voor Jean-Louis is rijpheid de sleutel naar een grote hermitage. Witte hermitage draait om textuur en rijkdom, niet om zuurgraad. Het zijn gastronomische wijnen, die vragen om een rijke keuken. Zoals altijd proeven we ook een tien jaar oude wijn, de 2013. De wijn proeft mooi, maar heeft echt wat tijd nodig om te openen. Als we de wijn wat lucht geven, komt hij na een tijdje prachtig los en ontvouwt zich een wijn vol rijkdom, complexiteit en toch ook elegantie. Wauw! De 2005 die we ook nog proeven, twintig jaar oud, is spectaculair. Iedere keer als we ons neus in het glas steken, ontdekken we weer iets anders. Tijd om door te gaan met het rood. Eerst proeven we de verschillende terroirs van Saint-Joseph, die ook weer allemaal hun eigen karakter hebben. Voor de Saint-Joseph worden deels hele trossen vergist (met de steeltjes erbij). Bij Hermitage gebeurt dat niet. De wijn heeft dat niet nodig, daar is het te dominant voor en dan verlies je raffinement. Na de ‘gewone’ Saint-Joseph, proeven we de bijzondere cuvée Clos Florentin, waarna we doorgaan naar de climats van Hermitage. We proeven Péléat: zandgrond, verfijning, Méal: stenig, verticaal precisie, Beaumes: meer kalk, guller, fruit, Bessard: graniet, de ruggengraat van iedere Hermitage van Chave. Chave legt uit dat de wijnen in de kelder altijd veranderen, “de kelder is onderdeel van het terroir”. We proeven het net gebottelde jaar 2022 en ook nog een prachtig, expressieve 2007, mooi ontwikkeld, met donker fruit, zwarte olijf en iets van tabak. Als altijd proeven we als laatst de wijnen van Chave Sélection, een schitterende selectie wijnen gemaakt van de vaten die niet voor de domeinwijnen werden gebruikt. Wijnen met een waanzinnig prijs-kwaliteitverhouding! Over Chave kunnen we blijven schrijven, maar we moeten door. Zoals altijd eten we het dagmenu in Le Petit Malvinois in Mauves, een eenvoudig maar charmant bar-restaurant. Eten kan hier snel en lekker en op die manier zijn we op tijd bij Gripa, dat hier om de hoek ligt.

Een bezoek aan Gripa is van een heel andere orde. Geen misverstand, het domein behoort tot de allerbeste producenten uit de noordelijke Rhône van wit, en het rood doet hier eigenlijk niet voor onder. Iemand als Chave is het hier volmondig mee eens. Nee, wat hier anders is, heeft niets met de kwaliteit van de wijnen te maken, maar alles met de ontvangst. Dat wil zeggen, ook al heb je een afspraak, je weet nooit wie je ontvangt en of er überhaupt iemand aanwezig is. Ditmaal is Fabrice aan het werk in de wijngaard; door de regen is er veel extra werk om de meeldauw te bestrijden. Een uitstekend excuus. Vader Bernard is helaas ook afwezig, die is eindelijk eens op vakantie. Ook een goed excuus. Bovendien is hij al jaren gepensioneerd. We moeten het dus doen met de zeer behulpzame secretaresse. Voor ons is het geen probleem, we komen vooral om te proeven en alle wijnen staan keurig voor ons klaar. Wat we proeven, bevestigt wat we al wisten: alles is raak. De ‘basiswijnen’ zijn al van een zeer hoog niveau, maar de topcuvées ‘Le Berceau’ en ‘Les Figuiers’ zijn weer onderscheidend goed. Hoewel ze nu al prachtig proeven, weten we ook dat ze schitterend ouderen. Eigenlijk zijn dit wijnen waar je een paar flessen extra van in je kelder wilt hebben, om ze over de jaren te kunnen volgen. Terwijl de witte wijnen uit 2024 een heerlijke levendigheid laten zien, lijken de rode wijnen van 2023 geen last gehad te hebben van de hitte; ze zijn levendig, fruitgedreven en verteerbaar, met voor ons ‘Le Berceau’ als grote uitblinker.

Zonder het uitgebreide kletsen gaat de proeverij wat sneller en dat geeft ons mooi wat extra tijd voor ons volgende bezoek: Clape! We rijden hiervoor weer een stukje verder door naar het zuiden, naar Cornas. Net als bij Chave ligt het domein van Clape direct aan de oude route nationale die hier door het dorpje Cornas dendert. Ook hier is de entree een oude garagedeur en ook hier ligt de schoonheid onder de grond. Kleinschaliger dan bij Chave, maar niet minder indrukwekkend. De kelders van Clape stralen iets mystieks uit. We worden hartelijk ontvangen door Olivier. Als we vragen hoe het met zijn vader Pierre-Marie gaat, horen we dat zijn ziekte verder is verslechterd en hij in het ziekenhuis ligt. Een paar weken later zal hij op 74-jarige leeftijd overlijden. Een grootheid, die te jong sterft na een leven lang hard werken. Olivier werkte al velen jaren samen met zijn vader op het domein en zal het zeker in dezelfde geest voortzetten. Olivier tovert voor iedereen een proefglas tevoorschijn en met het oude liftje dalen we af de kelder in. Tussen de grote, oude vaten staat een tonnetje met daarop wat flessen. Het is de vaste plek om met elkaar te proeven. Net als Chave, heeft de familie Clape verschillende percelen die verspreid liggen over de appellation en ieder een eigen terroir hebben en dus een eigen karakter. Ze worden los van elkaar gevinifieerd en opgevoed en pas later geassembleerd. Bij Clape zijn er echter geen barriques, maar alleen ‘groot’ hout. De vaten zijn bovendien oud. Af en toe wordt er een nieuw vat gekocht, maar die wordt dan de eerste jaren uitgeleend aan een bevriende boer, om de ergste houtsmaak kwijt te raken. De familie Clape doet niet aan make-up. Maar als er ergens een kelder onderdeel van het terroir is, dan is het wel bij de familie Clape; hier leven meer dan zestig verschillende gistculturen, te midden van een zwaar beschimmelde kelder. Het geeft de wijnen hun unieke karakter. Voordat we alle vaten langsgaan om alle climats uit Cornas 2023 te ontdekken, proeven we de Saint-Péray, de meest zuidelijke appellation uit het noordelijk deel van de Rhône. Hier bestaat de bodem niet uit graniet, maar uit kalkrijke klei. Ideaal dus voor wit, net als in Saint-Joseph, Hermitage en Crozes, gemaakt van marsanne en roussanne. Na het prachtige wit proeven we zowel de jonge rode wijnen uit 2024 als die van 2023. Olivier noemt het klassieke jaren, met een rauw randje, wat ze op en top cornas maken. De druiven worden niet ontsteeld. De steeltjes geven energie en frisheid. Wat we proeven maakt indruk; de wijnen van Clape zijn ongeëvenaard.

We moeten nu snel terug naar Tournon, waar Julien Cécillon aan de buitenkant van het dorp zijn functionele cave, of eerder een chais (want boven de grond in een oude loods), heeft. Cécillon werd ons ooit getipt door zowel Olivier Clape als Jean-Louis Chave en de samenwerking die daar uit voort is gekomen, neemt steeds grotere vormen aan. Dat komt omdat de activiteit van Julien en zijn vrouw Nancy ieder jaar een beetje verder groeit. De aangeplante stukjes wijngaard komen beetje bij beetje in productie en er worden nieuwe contracten afgesloten om fruit te kopen. De kwaliteit van het terroir is voor het koppel essentieel, wat ze in hun cuvées ook maximaal tot uiting willen brengen. De wijnen bezitten dan ook veel precisie, energie en elegantie. Inmiddels hebben we hier een vrij brede serie wijnen te proeven, zowel wit als rood, waaronder ook enkele IGP’s (landwijnen) die een zeer interessante prijs-kwaliteitverhouding bieden. Ieder terroir, iedere cuvée wordt individueel benaderd. Wel of geen hout, klein of groot hout, wel of niet ontstelen, de duur en intensiteit van het weken, de lengte van de opvoeding. Alles draait hierbij om balans. Steeds beter kennen Julien en Nancy hun terroirs en daarmee winnen de wijnen aan precisie, spanning en balans. Als we afscheid nemen en na afloop wegrijden, zijn we het er met elkaar over eens: wat een aanwinst is dit domein! We dineren die avond bij Le Cérisier in Tournon, een ietwat stijfjes, maar prima restaurant. Rianne Ogink, oud-sommelier bij Zoldering, eet gezellig een hapje met ons mee. Ze werkt op dat moment bij Domaine Vernay in Condrieu, maar kon ons daar niet ontmoeten. Nu halen we het even in en zijn benieuwd naar al haar verhalen.

e volgende ochtend hebben we vroeg afgesproken op Domaine Graillot in Crozes-Hermitage. We worden straks voor de lunch verwacht in Gigondas, dus moeten we even doorpakken. Geen makkelijke opdracht, want bij de Graillots is er altijd veel te proeven en veel te praten, maar we gaan ons best doen. Wat onder vader Alain ooit klein begon, is uitgegroeid tot een indrukwekkend, dynamisch bedrijf. Geen bedrijf van grote volumes, maar wel zeer veelzijdig, met allemaal naast elkaar lopende projecten, waar het plezier vanaf druipt. Want naast crozes-hermitage van Graillot, zijn er de wijnen van Domaine Des Lises, de beaujolais’ van De Fa, de Encinas uit Bierzo en de Tandem uit Marokko. In het proeflokaal staan zo’n twintig wijnen voor ons klaar en dan moet er natuurlijk ook nog van het vat worden geproefd. Maar we klagen niet; Maxime is als altijd in topvorm en dus hebben we een heerlijk ochtend. Maxime vertelt en wij schrijven mee. 2022 was makkelijk op het land, maar moeilijk in de kelder. 2024 was precies omgekeerd, en bracht wijnen met veel terroirexpressie. 2023 was een feest; een jaar met een ongelooflijk fijne balans. Witte wijn maken is patisserie; je moet er continu bij blijven en opletten. Rode wijn maken is als koken; je gooit het in een pan en dan wacht je verder rustig af. De zandgronden in Crozes zorgen voor veel expressie in de druiven, terwijl de klei goed vocht vasthoudt en daarmee ideaal is voor roussanne en marsanne. Maxime en Antoine spelen vaak met de rijpheid; een deel wordt vroeger geoogst en een deel later. De eerste oogst kan dan net wat energie en frisheid geven, wat zorgt voor een betere balans. De meeldauw van 2024 verkleinde een potentieel ruime oogst, wat er voor zorgde dat de druiven beter tot hun rijpheid kwamen. De natuur hielp een handje. Naast het verwerken van al deze informatie schrijven we geconcentreerd onze proefnotities en ondertussen maken we foto’s. Maxime aanschouwt het vrolijk lachend. “Ze zijn serieus, die jongens van Okhuysen”. Bij het weggaan komt Antoine ons nog even begroeten, maar daarna moeten we ‘en route’, het zuiden wacht op ons. We laten de 100% syrah achter ons en gaan naar het land van de assemblages.

Het is altijd een ritje, die doorsteek naar het zuiden en het is mooi om te ervaren hoe het landschap opeens verandert. Het smalle deel langs de Rhône in het noorden, met z’n hoge, steile hellingen, maakt plaats voor een weidser, glooiender landschap. Het toch wat grauwe noorden wordt ingeruild voor een meer Provençaals karakter. De huizen zijn hier vrolijker, met gekleurde luiken, platanen, cipressen, lavendelvelden, uitgestrekte wijngaarden en middeleeuwse dorpjes, waaronder het beeldschone Gigondas. Kortom, we zijn aangekomen op onze plaats van bestemming: Domaine du Pesquier. Madame Boutière vraagt ons of we direct aan tafel willen of dat we eerst willen proeven met haar zoon. De eettafel staat al naar ons te lonken op het terras, want ook het weer is hier mooier, en dat ziet er zeer uitnodigend uit, maar we besluiten om eerst met het serieuze werk te beginnen; proeven in de cave. Mathieu heeft de proeverij helemaal voorbereid. Waren hier voorheen drie wijnen te proeven en had je in de vinificatiekelder betonnen cuves en grote houten foeders, tegenwoordig staat er een keur aan proefflesjes klaar en zien we in de kelder hout van verschillende formaten en leeftijden, kleinere betonnen vaten, amfora en cementen eieren. De percelen worden door het team van Mathieu met ideale rijpheid en afhankelijk van leeftijd van de aanplant en druivenras, separaat geplukt en gevinifieerd. We proeven 100% grenache, oude stokken van het plateau en syrah op de coteau, onder Les Dentelles. Ook proeven we door drie jaargangen blanc, gemaakt van 90% clairette en 10% picpoul, waarvan de 2022 nog een côtes du rhône was, maar vanaf 2023 onder de AOC Gigondas valt. Werd de 2022 nog voor 100% op rvs gemaakt, de 2024 ging naast rvs ook deels op 600 litervaten en op amfora. De kwaliteit maakt dan ook grote sprongen. Bij de rode wijnen valt direct op hoe aantrekkelijk het oogstjaar 2023 hier is; de wijnen bezitten een zoetige rijpheid, maar zijn tegelijkertijd fris en verteerbaar, wat zorgt voor een heerlijke balans. Na het proeven is de stemming opperbest en hebben we onze lunch weer verdiend. Madame Boutière zet enkele schalen vol lekkernijen op tafel, terwijl Mathieu met wat flessen vanuit de kelder aan komt zetten. Ook de oude Guy doet mee; hij deelt wat hoeden aan ons uit tegen de brandende zon.

Na de lunch is het slechts een paar honderd meter rijden naar de volgende afspraak. We gaan naar Domaine Raspail-Ay. Ook hier staat een nieuwe generatie aan het roer. Maar in tegenstelling tot Pesquier, waar veel veranderingen zijn doorgevoerd in wijngaard en kelder, lijkt op Raspail-Ay de tijd stil te staan. Het wijnmaken gebeurt hier nog altijd op de traditionele manier. En waarom zou je ook veranderen, als de wijn die hier wordt gemaakt zó prachtig is. Maar bovendien, als je goed kijkt, zijn er alsnog kleine dingen veranderd. Deze spelen zich af in de wijngaard, om in een veranderend klimaat tot de juiste rijpheid van de druiven te komen, en daarnaast wordt er met meer precisie in de kelder gewerkt. Christophe en zijn zus Anne-Sophie zijn de zevende generatie Ay. De oude, reusachtige houten foeders zijn meer dan honderd jaar oud en worden nog altijd gebruikt. De druiven – grenache, syrah en mourvèdre – worden hier apart geoogst en op cementen tanks gevinifeerd. Halverwege de vinificatie gaat de wijn over op rvs, waar ook de assemblages gemaakt worden. Hierna gaat de wijn pas over op foeder en ook deels op oude barriques, voor een lange rijping. De vinificatie wordt volledig afgestemd op het type bodem, de druif en de kwaliteit van de oogst. Er wordt gestreefd naar lange wekingen met een superzachte extractie. Voor het eerst is er een deel van de oude grenache geïsoleerd, met de naam Pontillard. Deze wijn is zo luchtig, maar toch gestructureerd en complex, dat het bijna was of we Château Rayas aan het proeven waren. Liefhebbers voor deze cuvée mogen zich bij ons melden voor een, twee of drie flessen.

Nog één afspraak deze dag, gelukkig gekoppeld aan het diner, en dus hebben we wat minder tijdsdruk. We gaan barbecueën bij de familie Ferran op Domaine des Escaravailles. Dat klinkt ontspannen, en dat is ook zo, maar niet voordat we ons eerst door een monsterserie wijnen hebben heen geproefd. Kom maar op; we zijn gek op hun wijnen. Gilles en dochter Madeline zijn bovendien heel prettig gezelschap. De weg naar het domein toe is trouwens ook al genieten. Het ligt hoog boven op de heuvel van Rasteau en als je het hier niet kent, denk je meermaals dat je compleet verkeerd rijdt, zo geïsoleerd ligt het domein. Op de proeftafel staan 16 wijnen klaar, uiteenlopend van wit en rood tot rosé, uit Côtes du Rhône, Rasteau, Roaix en ook IGP. De rode draad is de enorme frisheid, elegantie en balans, terwijl er ook echte krachtpatsers tussen staan. Maar de vrouwelijke hand van Madeline is zonder twijfel terug te proeven. Ook hier is er veel aandacht voor de verschillende terroirs en worden die steeds beter – ook door aanpassingen in de kelder – separaat geoogst en gevinifieerd. Het oogstmoment is daarbij een belangrijke sleutel. En omdat de familie Ferran veel verschillende terroirs heeft, met ook verschil in de rijping, kan oogsten lang duren. Gilles houdt de hele oogstploeg de hele periode op het domein. Wordt er een dag niet geoogst, dan wordt er geschilderd of een andere klus gedaan. Er wordt gezocht naar rijpheid, met behoud van zuren, fruitexpressie, balans en elegantie. Terwijl we met Madeline verder proeven, steekt Gilles de barbecue vast aan. Na het proeven, ruimen we alles op en dekken we de tafel. Er schuiven nog wat vrienden aan. Iedereen weet: het is hier goed toeven. Toch gaan we niet te laat weg. We moeten de sleutel nog ophalen van het gastenverblijf van Domaine La Mordorée, waar we die avond slapen.

ls we bij het prachtig gelegen huis aankomen is Madeleine Delorme net de lampjes gezellig aan het aandoen. We zijn wat aan de late kant, maar voor haar maakt dat niets uit. Ze heeft ons ontbijt voor de volgende ochtend al klaargezet en ook de proefflessen van Luc Pélaquié. Luc en zijn zoons konden ons niet ontvangen, maar hebben wel gezorgd dat er flessen voor ons zijn. Omdat we vliegen, kunnen we ze niet meenemen en dus besluiten we ze morgenvroeg, vóór het ontbijt te proeven. Het zijn maar drie flessen. Gelukkig. De volgende ochtend worden de flessen geproefd. Nu we de oogstjaren beginnen te kennen en we ook Domaine Pélaquié al vele jaren voeren, is het proeven vooral een bevestiging. De witte wijnen zijn altijd, net als nu, heerlijk rijp en gul, zonder aan energie en frisheid te verliezen. Altijd perfect in balans. Rood is altijd wat krachtiger, met rijk, donker fruit en garrigue-achtige kruidigheid. Wijnen waar we van houden! Nu snel ontbijten, even opruimen en dan naar het domein. Het is nog vroeg, maar het domein is al in volle actie. Ambre moet uit de kelder worden gehaald. Even later komt ze stralend op ons afgelopen. De proeverij is helemaal voorbereid en ze heeft wat nieuwigheden te laten proeven. Ze begint met vertellen dat ze het domein heeft verkleind, van zestig naar tweeënveertig hectare. Zestig vond ze te groot en bovendien zaten er wijngaarden bij die heel ver weg lagen van het domein. Op deze manier is er meer focus. Naast de beroemde wijnen uit Tavel, Lirac en Châteauneuf-du-Pape, die allemaal blijven bestaan, zijn ze begonnen met het maken van een serie interessante micro-cuvées, telkens gemaakt van één specifieke druif. Ambre is gek op haar wijngaarden en brengt er ook veel tijd in door. Met deze nieuwe cuvées wil ze het terroir meer tot uiting brengen, en dat ook nog in een aantrekkelijke prijsklasse. Ze ziet het als een begin en het moet nog wat verder groeien, maar wat we proeven pakt direct onze aandacht. De domeinwijnen zijn ook weer prachtig. De Tavel-rosés beoordelen we als uitmuntend, de La Dame Rousse-wijnen als fantastische basiswijnen en de Reine des Bois-wijnen uit Lirac steken opnieuw menig châteauneuf naar de kroon. De Châteauneufs zelf hoeven we het eigenlijk niet over te hebben; wat een geweldige wijnen!

Vanaf Domaine de la Mordorée wippen we langs bij weer zo’n fijn domein, Chante Cigale in Châ-teauneuf-du-Pape. Alexander Favier beschikt over dertig hectare chateauneuf die verspreid liggen over de appellation, wat hem een grote diversiteit aan terroirs geeft. Sinds enkele jaren maakt hij van twee onderscheidende en unieke percelen twee aparte wijnen, een 100% syrah met de naam La Serine en een 100% grenache die Pi heet, kort voor Pignan, de lieu-dit. Alexandre is zeer blij met de wijnen uit 2023 en 2024. Die laatste was hard werken in de wijngaard, met uiteindelijk een zeer kleine productie, maar wel met een mooie frisheid en balans. 2023 noemt hij een heerlijk jaar, vanwege de perfecte rijpheid, met behoud van souplesse. Naast de genoemde micro-cuvées blijft de Vieilles Vignes een legendarische wijn van dit domein. Het leuke aan Chante Cigale is daarnaast dat ze ook relatief veel wit maken, gemaakt van druiven als grenache blanc, roussanne, bourboulenc, clairette en picpoul, opgevoed op barrique, grote vaten, ceramiek en cementen vaten. Rijke en minerale wijnen. Helaas hebben dit jaar ietwat kort de tijd bij Alexandre, we moeten door naar Mont-Redon, waar we de wijnen van Oratoire-Saint-Martin gaan proeven.

Het was Pierre Fabre van het beroemde Châteaneuf-du-Pape-huis Château Mont-Redon die enkele jaren geleden ons lievelingsdomein Oratoire-Saint-Martin kocht, bij gebrek aan opvolging bij de broers Alary. Wij zagen een bui hangen, maar al snel bleek het domein bij Pierre in zeer goede handen te zijn. Hij was zelf een enorme fan van de wijnen van de broers Alary en hij ziet er persoonlijk op toe dat niets verandert. En het moet gezegd, de wijnen zijn nog altijd even geweldig. In de selecties zijn ze ook minstens even streng, want als een topwijngaard niet de gewenste kwaliteit laat zien, wordt hij gedeclasseerd naar een lagere cuvée, net als voorheen. In 2024 was er een andere reden om te declasseren: de oogst was door meeldauw, een slechte bloei en door de wilde zwijnen die zich tegoed deden aan de druiven, zo klein, dat er werd besloten om de topwijn Haut-Coustas bij de Réserve de Seigneur te doen. Was hij dan niet goed? “Jawel, 2024 is hier exceptioneel, maar de vraag naar de Réserve is zo groot, dat we trouwe klanten zoals Okhuysen niet te veel wilden teleurstellen”, aldus Pierre. Wat we allemaal proeven is echt weer spectaculair goed, tot de instapwijnen aan toe. Hier kunnen we alleen maar heel blij van worden. Een absolute coup de coeur blijft de cuvée Les Douyes. Ongekend mooi! Na de proeverij heeft Pierre een eenvoudige broodjeslunch voor ons geregeld, zodat we niet met een lege maag op pad hoeven. We proeven nog wat van de wijnen na en natuurlijk komt er ook nog een flesje Mont-Redon op tafel. Maar aan al het moois komt een einde, want we hebben nog een flinke rit voor de boeg naar het vliegveld van Lyon. En een ding weten we zeker, de KLM wacht niet op ons. In de auto laten we nog even alle bezoeken de revue passeren. De conclusie is dat we in de Rhône nogal bevoorrecht zijn. Wat een ongekend assortiment hebben we hier weten op te bouwen. We verheugen ons nu al op een volgend bezoek…