Mas d'en Gil: Priorat zien met gesloten ogen

Een bezoek aan Mas d’En Gil in Priorat vergeet je niet snel. Het begint al op de weg ernaartoe, met de auto is het net geen twee uur ten zuidwesten van Barcelona. De beroemde llicorella-bodem – een brokkelig, verweerd soort leisteen – prikt hier en daar door de toplaag heen en kleurt de bodem donker. De hoogteverschillen zorgen ervoor dat je soms je ruitenwissers aan moet zetten omdat de mist zo dik is, en nog geen kilometer verderop is de hemel alweer strakblauw en graai je naar je zonnebril. Het uitzicht is adembenemend, met ruige bergen en overal wijngaarden. 

Tussen de dorpjes Falset en Bellmunt ligt het domein van Marta Rovira. Sinds zij Mas d’En Gil in 2008 van haar vader overnam is de stijl van de wijnen rigoureus veranderd: haar vader had een voorliefde voor Bordeaux, en dus voor Franse druiven, stevige extractie en lange houtrijping. Dit is de stijl waar Priorat lang om bekend heeft gestaan. Onder de visie van Marta – die ooit als ingenieur werkte en minstens zes talen spreekt, waaronder Nederlands – is het domein biodynamisch gaan werken, en dat zien we terug in de stijl van de wijnen, die een sterke nadruk op terroirexpressie hebben, met lichtere extractie en gedoseerd houtgebruik. 

Als we van de kronkelige provinciale weg afslaan richting het domein, en een aardig stuk over een zandpad moeten rijden waarvan je medelijden krijgt met de vrachtwagenchauffeurs die hier bestellingen op komen halen, rijden we langs de Sas-vallei. Even later zal Marta ons vertellen dat dit de hoogste, winderigste en koelste zone is van het domein, met een bodem die rijk is aan kalksteen. 

We parkeren voor het grote huis en Marta ontvangt ons warm. We gaan direct de wijngaarden in. Het terrein is adembenemend, heuvelachtig, met veel verschillende exposities. Marta: “Wie Priorat zegt, zegt al snel Llicorella. Met name voor onze blauwe druivenrassen is deze leisteenbodem ideaal. Ik noem het ook wel ‘onze chocolade’. Het geeft de wijn een zuiver en typisch karakter.” Op de meest zonnige exposities met deze leisteen staan de blauwe druivenrassen aangeplant. Deze aanplant bestaat uit garnaxta, carinyena en een beetje syrah. De koelere terroirs, en de delen met meer kalksteen, zijn ideaal voor wit. Marta: “Net als in Rioja en Bierzo ligt de nadruk van de productie in Priorat op rode wijn: 90% is rood. Op Mas d’En Gil hebben we een shift gemaakt naar meer wit; hier is de verdeling 70% rood en 30% wit. De witte wijnen worden gemaakt van garnaxta blanca, met hier en daar wat macabeu en viognier.”

Na een rondleiding waarbij we het hebben over recente droge jaren, en de manier waarop biodynamie helpt om de stokken gezond en productief te houden, gaan we naar de kelder om te proeven. Behalve de Clos Fontà, waarvan er geen recent oogstjaar voorhanden is, en de 2026 Bellmunt blanco, die ten tijde van het bezoek nog gemaakt moet worden, proeven we alle wijnen.

Mas d’en Gil heeft een duidelijke hiërarchie in haar wijnen, die aan de officiële classificatie van Priorat refereert en ook sterk aan de Bourgogne doet denken. Aan de basis staan de rode en witte Bellmunt, die zijn vernoemd naar het dorp en dus als ‘Vi de Vila,’ oftewel village-wijn worden gelabeld. Ze zijn fris, open en hebben een mooi mediterraan karakter. Een stapje hoger in de classificatie vinden we wijnen met een meer specifiek herkomst; Coma Calcari voor wit en Coma Vella voor rood. De wijnen zijn langer gerijpt, hebben een gelaagde structuur en veel diepgang. Aan de top vinden we Coma Blanca, een witte wijn die is samengesteld uit druiven van meerdere percelen met een herkomstclassificatie op het hoogste niveau. In complexiteit, rijkdom en smaakprofiel doet deze wijn denken aan een witte hermitage met een mediterrane kern. De afgelopen jaren richt Marta zich daarnaast ook op wijnen gemaakt van individuele percelen die zijn aangeplant met stokken afkomstig van massale selectie. Dit zijn stekken van zorgvuldig geselecteerde oude wijnstokken, die perfect zijn afgestemd op het terroir in deze vallei. In 2021 debuteerde de rode Maçanella, in 2024 volgde de witte El Sas, afkomstig van de wijngaard waar we bij binnenkomst langsreden. 

Iedere wijn krijgt precies de hoeveelheid (hout)rijping die hij nodig heeft, en wordt daarna op het domein bewaard, tot Marta vindt dat hij klaar is. Veel van de wijnen van het domein hebben een groot rijpingspotentieel, maar ze worden dus pas op de markt gebracht wanneer ze op dronk zijn. Zo biedt ze dus ieder jaar een reeks verschillende oogstjaren aan. 

Het is verbluffend hoe alle wijnen het karakter van de omgeving én Marta’s natuurminnende filosofie weerspiegelen, maar tegelijkertijd heeft iedere wijn een nadrukkelijk eigen karakter. Het is bijna alsof je Priorat hier, in Marta’s kelder, met je ogen dicht beter leert kennen dan met open ogen in de wijngaard.