Okhuysen Proefpanel - Chenin vs. chardonnay: 8 wijnen in 4 rondes

Job: “In lijn met het thema van deze Vinée Vineuse gaan we de vraag proberen te beantwoorden: is chenin blanc veelzijdiger dan chardonnay? Elke flight bestaat uit één chardonnay en één chenin. En er zit ergens ook nog een piraat tussen. O ja, en vergeet niet te genieten!”

In een besje bijten
We verkeren in goed gezelschap. Tobias Meij en Lisja Hu nemen hun vertrouwde plek in, en daarnaast is Suzanne van Haaster aangeschoven. Zij is sommelier en mede-eigenaar van Suzie’s & van Aken en Restaurant L'Abeille, beide in Oegstgeest. Van Okhuysen zijn Xavier, Milton en ik aanwezig. We gaan aan de slag. Job, na een kwartier: “Tobias, wil jij het spits afbijten?” Tobias: “Zeker. Wijn één komt aanvankelijk wat jong over, wat primair. Perenfruit, oesterschelpen, maar na een tijdje komt ‘ie wat los. Dan krijg je meer complexiteit. Die oesterschelpen komen terug in de afdronk, dat vind ik heel lekker.” Lisja: “Hij heeft iets smeuïgs, maar het is tegelijkertijd ook heel sappig.” Er wordt instemmend gemompeld. Milton: “Het doet me denken aan aalbes. Die energie van in zo’n besje bijten, met sappigheid en frisheid en dat bittertje, dat voel ik in deze wijn.”

Wollige wijn
“Wijn twee is wolliger,” zegt Milton. “Door wat restsuiker, denk ik.” Lisja: “Steenfruit en witte perzik. En ook wat verse room. En die zuren, heel mooi, die proef je de hele tijd door.” Xavier: “Gastronomisch. Je hebt die rijpheid, maar het blijft heel slank. Het is heel zuiver, heel schoon.” Suzanne: “Als je hem proeft, dan voel je een botertje tegen je gehemelte. Dat doet natuurlijk ook iets met de zuren, want dat werkt samen op je palet.” De onthulling. Job trekt de sok van fles één: Croux, een blend van 85% chardonnay en 15% mauzac uit Limoux, gemaakt door La Closerie des Lys. “Malolactische vergisting, opvoeding op rvs en een klein deel op hout. Dit is Zuid-Frankrijk, in de buurt van Carcassonne, maar door de hoogte is er ook koelte. De wijnmakers komen uit Macon. Je proeft die bourgogne-touch ook wel.” Met name de prijs-kwaliteitverhouding wordt door iedereen aan tafel geprezen. Wijn twee is een vouvray: een nieuwe cuvée van Brisebarre. Job licht toe: Les Brosses 2023. De wijnmaker noemt ‘m ‘sec’, maar er zit wel degelijk een heel klein restzoetje in. Xavier: “Er zijn veel restaurants die meteen naar riesling grijpen, maar dit is een ongelooflijk goed alternatief. Duitse wijnmakers zeggen vol trots: ‘Riesling is de meest veelzijdige druif op de wereld.’ Oh, en chenin dan?”

De piraat
De volgende flight. Tobias: “Wijn drie heeft kracht en intensiteit, maar blijft slank. En die zuren geven veel lengte. De wijn is alleen wel wat gesloten. Hij heeft een beetje reductie, dus je kan dit beter eerst even decanteren.” Suzanne: “Die reductie vind ik heel lekker in wijn. En hij ontwikkelt zich inderdaad. Het laatste slokje was al anders dan het eerste.” Wijn vier. Tobias: “Een heel interessante wijn om te proeven. Veel florale aroma’s, en een grapefruitkarakter. Op het palet een olieachtige textuur. De zuren zijn heel mooi verpakt. Hier kunnen sommige mensen aan voorbij gaan, als ze gedachteloos drinken. Maar er gebeurt heel veel.” Suzanne: “Volgens mij is dit Jobs piraat. Geen chenin, geen chardonnay. Ik vind dat kamilletoontje trouwens heerlijk. Hebben jullie dat ook?” De glazen worden nog eens rondgewalst, en er wordt geknikt. De reveal. Wijn drie is Old Vines Chenin Blanc van Kruger uit de Piekenierskloof in Zuid-Afrika. Job: “Johan Kruger zoekt heel nadrukkelijk naar oude wijngaarden, in dit geval uit 1962.” Ik merk op dat deze wijn al eens eerder door het proefpanel is beoordeeld, en dat hij in beide gevallen zeer positief heeft verrast. Suzanne blijkt gelijk te hebben over wijn vier. Job: “Dit is muscadet uit de Loire. L d’Or van Luneau-Papin. De druif, die ook bekend staat als melon de bourgogne, is familie van de chardonnay. In dit geval van een granietbodem.” Mooi hoor.

Het water in de mond
We gaan door: wijn vijf en zes. Lisja is onder de indruk van wijn vijf. “Ik heb boterbloem opgeschreven, asters, en verse honing. Het is in de textuur van fruit een beetje meer richting citrus, maar dan wel hele mooie rijpe citroenen. Opwekkend, precies goed rijp. Aan het einde misschien een lichte hint van saffraan. Dat geeft een extra dimensie.” Job: “Milton, wat vind jij?” Milton: “Ja, sorry. Ik was even foto’s aan het maken. Even proeven. Ja, heel mooi verfijnd houtgebruik, goed geïntegreerd. Goede, zachte zuren.” Xavier: “Hij heeft een bepaalde transparantie, terwijl hij wel heel rijk is. En iets aards.” Suzanne: “Iets van beurse appel in de afdronk, dat geeft wat rijpheid. Dit is perfect om nu te drinken.” En dan wijn zes. Suzanne: “Die zure structuur vind ik heel mooi. Het water loopt je letterlijk in de mond. En de fruittonen komen goed mee, dus het is niet alleen maar zuur. Er gebeurt echt iets. Een beetje kruidnagel in de afdronk.” Wijn vijf komt uit Swartland: Sky, chenin blanc van City on a Hill. Job: “Opgevoed in eikenhouten vaten. En malo ook, dus dat maakt hem rijker. Maar de wijngaarden liggen op 400 meter hoogte, met een constante wind. Vandaar die frisheid.” Wijn zes is van meesterwijnmaker Jean-Marie Guffens: 2023 Pouilly-Fuissé Terroirs de Vergisson van Verget. Job: “Van heel kalkrijke terroirs, dat voel je ook in de wijn. Houtrijping, met bâtonnage door het draaien van de vaten.”

De laatste flight, Job schenkt de glazen nog een keer in. Lisja over wijn zeven: “Deze stijl is wat apart, maar duidelijk wel zo bedoeld. Wat een knaller! Ja toch? Wat een feest!” Milton: “Heerlijk Peper en honing.” Ik voeg toe: “Heel veel vulling meteen. Dus alles komt tegelijk binnen.” Voor Tobias lijdt het geen twijfel dat dit de chenin is: “Ik hou heel erg van dat citroensap-achtige karakter van de zuren, waardoor ik heel veel zin heb om gewoon nog een slok te nemen. Voor mij is dit dé stijl chenin blanc, die waar ik verliefd op ben geworden. Het was een teleurstelling toen ik er daarna achter kwam dat niet alle chenin zo is.” Dan rest ons wijn acht. Lisja: “Een soort klaverhoning-frisheid. Rijp, en de textuur is heel fijn. Het is alsof je in vers fruit bijt. Daarnaast ook wat toast. Ik vergelijk het met een dessert van suikerdeeg met gekonfijte citroen en iets romigs.” Suzanne: “Ik heb tonen van peer, meloen en abrikoos. In de afdronk wat yoghurt. Deze scoor ik hoog. Een bourgogne met een beetje leeftijd, denk ik.” 

Uit de appellatie
Job gaat aan het hoofd van de tafel staan. “Wijn zeven is, zoals Tobias al zei, de chenin. Parfum d'Eden, van Terre de l’Élu uit Anjou. Officieel is het een Vin de France, omdat de appellatie Chaume Premier Cru alleen voor zoete wijn is. Daar zijn ze het, om het zwak uit te drukken, niet mee eens op dit domein. Want het ene jaar kan de wijn zoet zijn, het andere jaar kan de wijn droog zijn. Je moet gewoon het beste maken van wat het jaar je geeft. Mede daardoor zijn ze uit de appellatie gestapt. 2022 was een warm jaar, rijpe oogst. Daarom heeft de wijn veel kracht en vulling. Opgevoed op nieuwe 500-litervaten, en een deel op amfora. Dit is echt een topwijn.” Daar zijn we het unaniem mee eens. Suzanne krijgt gelijk over wijn acht: bourgogne. “Domaine de Mia, met als wijnmaker David Duband,” aldus Job. “Les Rochelles uit Mercurey. Een traditionele opvoeding. Dubands zijn altijd heel zuiver en precies.”

Een lesje nederigheid
En dan zit het er weer op. Welke waarheid openbaart zich, na acht wijnen, met betrekking tot het thema? Lisja: “Het lijkt gewoon zo logisch hè, dat je die druiven zo naast elkaar... dat je het allemaal wel weet. Maar het valt heel erg tegen.” Job: “Blindproeven houdt je nederig.” Tobias: “Je denkt dat je het er altijd blind wel uit haalt. Niet dus.” Na afloop zitten we nog even na met een kaasje. De flessen komen terug op tafel. Xavier gaat voor de vouvray. “Dit is wel dé verrassing,” zegt hij. Tobias proeft hem ook nog eens na en leunt naar me toe. “Als jij straks opschrijft dat hier een klein zoetje in zit, dan ben ik bang dat niemand hem nog bestelt. Mensen hebben ongegronde negatieve gevoelens bij zoet in wijn. Terwijl het deze wijn juist afmaakt.”