Vinologisch: Gebakken voor wijn?

“Een pittig onderwerp voor één pagina,” aldus Xavier. Kijken of het lukt! Eén amfora, twee amforen. Afkomstig van amphoreus, Grieks voor “aan twee kanten te dragen”. De Georgische aardewerken qvevri van zo’n 8.000 jaar geleden zijn ’s werelds oudste archeologische bewijs voor wijnproductie. Er is veel informatie beschikbaar over amforen, maar in plaats van daar een destillaat uit te maken, bel ik met drie bevriende wijnmakers. Sandra in Rioja: “Ik ben dol op mijn amforen. Het zijn echte ambachtsproducten en het maakt dan ook veel uit wie ze maakt. Ik doe uitgebreid onderzoek. Voor mijn garnacha’s gebruik ik dunne witte klei, die is vrij poreus en laat zuurstof door. Dat heeft een kalmerend effect op de zuren in de wijn. Ik heb ook amforen uit Toscane, van rode klei. Deze zijn wat dikker, en laten minder lucht door. Ideaal voor tempranillo, vind ik. Tijdens het wijnmaken moet je met amforen veel voorzichtiger zijn dan met hout, want de ontwikkeling kan veel sneller gaan, met name als de kleilaag dun is. Maar het geeft de wijn een uniek karakter.”

Lidewij in Languedoc: “Mijn amforen zijn gemaakt van gré, dubbel gebakken klei met een afsluitend laagje glas. Ik zoek geen oxidatie, maar mineraliteit, frisheid en precisie. Er is een ‘je ne sais quoi’ dat je alleen van amforen kunt krijgen. Als je in de bergen wandelt, en je drinkt water dat over de rotsen heeft gelopen, dan proef je iets kalkigs, een bijna poederige textuur. Daar lijkt het op. Daarnaast heb je beweging in de amfora als de wijn vergist, een convectiestroom. Die circuleert de gistcellen door de wijn, en dat zorgt voor een rijk mondgevoel.” Madeline in Rasteau: “In 2016 was ik in Priorat. Bij enkele producenten proefde ik dezelfde wijn van amfora en van houten vat, en de amforawijn blonk steeds uit. Ik raakte er bezeten door! Deze domeinen bleken hun amforen allemaal van dezelfde familie in Andalusië te kopen. Ze brengen een frisheid en mineraliteit naar voren in de wijn. Heel straight, bijna zoutig, met een aards randje. Onze tinajas – amforen in het Spaans – zijn ‘medium’ gebakken, dus niet echt poreus. Ze worden steeds populairder: in 2016 kon ik ze zo bestellen, tegenwoordig kom ik op een wachtlijst.”

Waarom zien we eigenlijk nooit huiswijnen die rijpen op amforen? “Niet direct vanwege de kosten,” zegt Madeline. “Amforen zijn goedkoop vergeleken met eiken vaten, mits je ze niet breekt. Maar ze nemen relatief veel ruimte in. Logistiek gezien moet je dan keuzes maken.” Zoals zo vaak in de wijnwereld roept één antwoord meteen nieuwe vragen op. Maar één ding is wel duidelijk: het gebruik van aardewerk in de wijnkelder is veel meer dan prehistorische nostalgie.